Kreatywność to nie dodatek. To potrzeba rozwoju.
Kreatywność wspiera rozwój, samodzielność i dziecięcą odwagę w odkrywaniu świata. Dlatego w FINNESSORI jest ważną częścią codzienności. Czytaj dalej →
Dzieci mają pewną niezwykłą umiejętność. Potrafią zobaczyć możliwości tam, gdzie my, dorośli, widzimy jedynie zwyczajne przedmioty.
Karton może być statkiem kosmicznym, kawałek drewna najcenniejszym skarbem, a kilka kamieni początkiem skomplikowanej historii, której fabuła zmienia się mniej więcej co trzy minuty.
I wszystko jest w najlepszym porządku.
Dopóki ktoś nie zapyta, jaki właściwie jest cel tej zabawy.
Bo my, dorośli, bardzo lubimy cele. Najlepiej konkretne, mierzalne i z góry określone. Lubimy wiedzieć, czego dziecko się nauczy, co wykona i jaki będzie rezultat. A jeśli jeszcze uda się ten rezultat ładnie zaprezentować, to już w ogóle sukces.
Tymczasem kreatywność nie zawsze prowadzi do czegoś, co można postawić na półce albo pokazać na zdjęciu.
Czasami jej efektem jest bałagan, niedokończony pomysł i pytanie, na które nikt nie zna odpowiedzi.
I właśnie w tym tkwi jej wartość.
Kreatywność często kojarzymy ze sztuką. Z malowaniem, muzyką, rysowaniem czy konstruowaniem niezwykłych rzeczy. Tymczasem jest ona czymś znacznie szerszym.
To zdolność dostrzegania nowych możliwości, łączenia pozornie niepowiązanych informacji, szukania rozwiązań i wychodzenia poza to, co już znamy.
Dziecko, które wymyśla inną zasadę gry, próbuje zbudować most z dostępnych materiałów albo znajduje nieoczywisty sposób rozwiązania zadania, również korzysta z kreatywnego myślenia.
Nie musi przy tym wykazywać szczególnego talentu plastycznego.
I nie musi tworzyć niczego pięknego.
Kreatywność nie jest przecież konkursem na najładniejszy efekt. Jest sposobem myślenia.
Co ciekawe, dzieci bardzo często zaczynają od pytania: "A co, jeśli…?".
A co, jeśli zrobimy to inaczej? A co, jeśli połączymy te rzeczy? A co, jeśli spróbuję jeszcze raz?
To pytania, które potrafią prowadzić do niezwykłych odkryć. Pod warunkiem, że nie odpowiemy na nie zbyt szybko: "Nie, tak się tego nie robi".
Oczywiście nie każda dziecięca koncepcja jest możliwa do zrealizowania. Niektóre są zwyczajnie absurdalne, inne wymagają ograniczeń ze względu na bezpieczeństwo. I bardzo dobrze, bo kreatywność nie oznacza braku zasad.
Oznacza natomiast możliwość poszukiwania rozwiązań w ramach tych zasad.
W FINNESSORI staramy się tworzyć przestrzeń, w której dzieci mogą próbować, eksperymentować, popełniać błędy i zmieniać zdanie. Nie zawsze podajemy gotową instrukcję. Nie zawsze oczekujemy, że wszyscy wykonają to samo zadanie w identyczny sposób.
Zdarza się, że zaplanowana aktywność prowadzi w zupełnie nieoczekiwanym kierunku. Dzieci zaczynają zadawać pytania, pojawiają się nowe pomysły, ktoś proponuje inne rozwiązanie.
I nagle okazuje się, że najciekawsza część zajęć wcale nie była zapisana w planie.
Nie oznacza to oczywiście, że rezygnujemy z przygotowania, organizacji czy określonych celów edukacyjnych. Wręcz przeciwnie. Dobrze przemyślane środowisko, odpowiednio dobrane materiały i uważna obecność edukatora mogą dać dzieciom więcej możliwości samodzielnego działania.
Bo swoboda i struktura wcale nie muszą się wykluczać.
Jest jednak coś, co szczególnie warto przemyśleć.
My, dorośli, często chcemy pomagać dzieciom tak bardzo, że nieświadomie odbieramy im możliwość samodzielnego dochodzenia do rozwiązań.
Poprawiamy krzywo przyklejony element. Podpowiadamy właściwą odpowiedź. Pokazujemy, jak zrobić coś szybciej, łatwiej i estetyczniej.
W dobrej wierze, rzecz jasna.
Tylko czy zawsze jest to potrzebne?
Być może ten krzywo przyklejony element miał być właśnie tam. A jeśli nawet nie, dziecko może samo to zauważyć i spróbować inaczej.
Niepowodzenie również bywa częścią procesu twórczego.
Podobnie jak nuda.
Tak, ta nieszczęsna nuda, przed którą próbujemy ratować dzieci, organizując im niemal każdą wolną chwilę.
Tymczasem chwila bez gotowego scenariusza może stać się początkiem własnego pomysłu. Nie zawsze tak będzie i nie każde dziecko dobrze znosi brak zajęcia, ale warto pozostawiać przestrzeń, której nie wypełniamy natychmiast kolejną aktywnością.
Kreatywność potrzebuje bowiem nie tylko inspiracji. Potrzebuje także czasu.
A przede wszystkim potrzebuje poczucia, że można próbować bez ciągłej obawy przed oceną.
Dziecko, które boi się popełnić błąd, może z czasem coraz częściej wybierać rozwiązania bezpieczne i przewidywalne. Takie, które na pewno spotkają się z aprobatą dorosłych.
A przecież rozwój wymaga również podejmowania prób, których rezultat nie jest znany.
Nie oznacza to, że każde dziecko powinno zostać artystą, wynalazcą czy przedsiębiorcą. Nie o to chodzi.
Chodzi o to, żeby w przyszłości potrafiło samodzielnie myśleć, dostrzegać możliwości, reagować na zmiany i szukać własnych rozwiązań.
W świecie, który zmienia się szybciej, niż jesteśmy w stanie przewidzieć, trudno przecenić znaczenie takich umiejętności.
Z naszej perspektywy
W FINNESSORI nie traktujemy kreatywności jako dodatkowej atrakcji, którą można zaproponować dzieciom, kiedy zostanie trochę wolnego czasu.
Widzimy w niej ważny element rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego. Możliwość wyrażania siebie, ćwiczenia elastyczności myślenia, współpracy i samodzielnego poszukiwania rozwiązań.
Nie chodzi nam o wychowywanie samych małych geniuszy ani o nieustanne tworzenie czegoś oryginalnego.
Chcemy, żeby dzieci zachowały odwagę zadawania pytań. Żeby wiedziały, że nie zawsze istnieje tylko jedna droga prowadząca do celu. Żeby potrafiły spojrzeć na problem z różnych stron.
I żeby nie traciły ciekawości tylko dlatego, że ktoś wcześniej ustalił, jak powinien wyglądać końcowy efekt.
Bo być może jednym z najważniejszych zadań dorosłych nie jest nauczenie dzieci kreatywności od podstaw.
Być może jest nim przede wszystkim stworzenie takich warunków, w których nie będą bały się z niej korzystać.
A to wymaga od nas czegoś więcej niż pudełka kredek i kolorowego papieru.
Wymaga zaufania.
Zespół FINNESSORI™

